Kadın Doğum Uzmanı - Op. Dr Güray Ünlü
OP. DR. GÜRAY ÜNLÜ

Jinekoloji

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar


Genital Siğiller 

Human papilloma virusler (HPV):

Genital bölgeyi tutan 30'a yakın HPV  tipi saptanmıştır. Genital bölge siğilleri  en çok HPV tip 6, HPV tip 11, HPV tip 16HPV tip 18 ve HPV tip 31  ile olmaktadır. HPV tip 16 ve  HPV tip 18 özellikle serviks kanserinin etiyolojisinde rol alır. İnvazif serviks  kanserlerinin  %80-100‘ünde  saptanırlar.Genital papillomlar (condylomata acuminatum)  dış genitallerde ve anüs çevresinde  yerleşir.

Her cinsel ilişkide siğil bulaşması olur mu?

HPV ile enfekte partnerle ilişki sonrası 2/3 ünde HPV enfeksiyonu gelişir ve bu enfeksiyonun 3/4 ü belirti vermeden yaşanır. Cinsel aktif kadınların % 50 sinin en az bir tipiyle enfekte olduğu bilinmektedir.

HPV  ile rahim ağzı kanseri ilişkisi

HPV virüsü rahim ağzı kanseriyle ilişkili olduğundan yüksek riskli HPV ve  düşük riskli HPV olarak ikiye ayrılmıştır. Genital HPV ile yaşam boyu edinilen  cinsel eş arasında ve erkeğin edinmiş olduğu cinsel eş arasında yakın ilişki vardır.

Rahim ağzı kanserleri nin %70 i HPV 16-18 ile olmakta fakat genital siğillerin %90 ında ise HPV 6-11 sorumlu tutulmaktadır.


Genital siğil bulaşmasında neler olur ?

En yüksek LSIL sıklığı HPV enfeksiyonundan sonraki 6. ayda olur.Rahim ağzı kanserinin ortalama görülme yaşı 50, HGSIL in gelişme yaşı 28 dir.Bu yüzden kansere dönüşte uzun bir sürecin olacağı düşünülmektedir ve bu nedenle smear testi gereklidir.

HPV aynı zamanda anüs ,penis, dış dudaklar,ağız,boyun bölgesindeki cilt kanserlerinde de etkilidir.

Önemi belirlenemeyen atipik hücreler şeklinde ifade edilen ASCUS ise LGSIL,HGSIL ya da enfeksiyöz sürece dair tam bilgi  vermeyen ancak normalin dışındaki hücreleri ifade etmektedir.

ASCUS saptandığında HPV DNA tayini ,3-4 ay sonra smear tekrarı ve kolposkopi yapılabilir.

Eğer smearde ASC-H, LGSIL,HGSIL tespit edilirse direkt kolposkopi ve gerekirse kolposkopi eşliğinde biopsi önerilir.Kolposkopi bugünkü altın standarttır.Hasta kolposkopiyle takip edilemeyecekse HPV DNA ile takip iyi olabilir.Tedavi başarısında HPV DNA düzeyi tedavi başarısını gösterebilir.

Genital siğil tanısı

Smear  testi en sık kullanılan yöntemlerden biridir.Tanıda  koilositozisin  gösterilmesi, hibridizasyon  ve  PCR  yöntemi  ile  HPV  DNA  saptanması  en  duyarlı  yöntemlerdir. HPV tanısında kanda serolojik testler bulunmamakta ve hücre kültürü yapılamamaktdır.Hangi HPV tipi nin siğile yolaçtığını siğili alarak veya en azından sürüntüsünü alarak öğrenmek gibi bir şansımız var.

HPV tedavisi :

Tedavide siğil kriyoterapisi ( siğil dondurma ), polip elektrokoterizasyonu  yani polip koterizasyonu  ( siğil koterizasyonu veya siğil yakma ) uygulanır.  Yakıcı  ajanların  uygulanması (siğilde  podofilin tedavisi ,  siğili triklorasetikasit ile yakma ),  DNA sentez inhibitörlerinin kullanımı (siğilde 5-flourourasil  tedavisi )  denenebilir.

Oluşan siğillerin tedavisinde altın standart cerrahi, bazı asitli ilaçlarla tahribat, kriyoterapi, koterle veya laser tedavisiyle yok etmektir.Bunlara rağmen siğilin tekrarlama sıklığı fazladır.Bu durumda hiç bıkmadan mücadeleye devam etmek gereklidir.Tırnakların kısa kesilmesi ( siğil kaşıntısı çok olacağından ) iyi olur.Siğilde genital temizlik  de cildi travmatize eden yöntemler kullanmamak gerekir.En iyisi tüy dökücü krem, kıllar için laser uygulamalarıdır. Bazen kendiliğinden de yok olabilir.Bu savunma sisteminin genital siğillerdeki rolünü göstermektedir.Son yıllarda savunma sistemini destekleyen ilaçlar da kullanılmaya başlanmıştır.

Kullanılan aşılarla enfeksiyon ve kanser öncüsü hücrelerin oluşumu %90-100 lere kadar önlenmektedir.

 

Gonore (bel soğukluğu):

Enfeksiyon ajanı  gram (-) diplokok türü bakterilerden neisseria gonorhoaedir. Çoğunlukla cinsel ilişkiyle  bulaşır. Genellikle  alt genital sistem olmak üzere çeşitli müköz membranları da tutabilir.Bakteri oldukça dayanıksızdır. Kültürde  birkaç günde ölür.  55 °C‘de 5 dakikada ölür. Tuvalet kapaklarında 18 saat, ıslak havluda 10-24 saat yaşayabileceği bildirilmiştir. N.gonorrhoeae sadece insanlarda  hastalık yapar.

Genelde alt ürogenital sistem ve gözleri tutma eğilimindedir.Cilt  gonokok  infeksiyonları na dayanıklıdır.  Genelde birebir temas  yoluyla  epitel  hücreleri arasından  geçerek doku  altına  ulaşırlar.  Lenf  ve  kan yoluyla  yayılım  görülür.  Mukozalarda  ödem  gelişir  ve ltihaplanma olur,parçalı  lökositlerle  irin  oluşur.

Bel soğukluğu belirtisi nedir ?

Bel soğukluğu belirtilerinden biri akışkan beyaz  renkli  krema görünümünde akıntıdır. Erkeklerde hastalık genelde belirtisiz seyreder.   Kadın genital gonokok infeksiyonu en sık üretrit yapar. Yine vajinal kanala açılan bezlerde enfeksiyon yapabilir.Bartolin bezi, skene bezi gibi. İnkübasyon süresi 10 gündür. Yani şüpheli ilişkiden 10 gün sonra bel soğukluğu enfeksiyonu belirtileri görülmeye başlanabilir.

Enfeksiyonlu  kadınların  %50‘si  belirti vermez.  Gonoreli  kadınların  %10-20‘sinde  enfeksiyon iç genital organlara yayılır.En önemli sıkıntı  enfeksiyon sonrası tüplerde yapışıklık ve buna bağlı gelişen infertilitedir.

Bel soğukluğu olan gebelerde neler olabilir :

Gebelikte bel soğukluğu  olursa düşükler, erken amnion mayi gelişleri, erken doğum, bebek zarlarında enfeksiyonlar , yenidoğanda  göz ve farinksde enfeksiyonlar görülebilir.

Hasta anneler  hamileyken ,  doğum  sırasında  veya  sonrasında  bebeklerine gonore bulaştırabilirler.Bundan en  sık  konjonktiva  etkilenir  (oftalmia  neonatarum)  ve  doğumdan  2-3  gün  sonra  her  iki  gözde akıntı ile karakterizedir. Körlüğe neden olabilir.

Gonorede  tanı :

Gram  boyamada bol parçalı lökositler ve bunların dışında veya sitoplazmasında gruplar halinde gram (-),  kahve  çekirdeği  şeklinde  diplokoklar  görülür.  Kesin  tanı  için  kültür  gereklidir.  Ekim  için  en  çok  çikolatamsı  agar,  Thayer-Martin  ve  kaynamış  kanlı  jelöz  agar  tercih  edilir.  Gonorenin  tanısında  yeni yöntemler; ELISA, PCR, LCR, direk floresan mikroskobisi dir.

Bel soğukluğu tedavisi :

Gonorede  tedavi  de Penisilin, Tetrasiklin ,  Sefiksim  ,  Seftriakson , Siprofloksasin , Oflaksasilin, Levofloksasin   kullanılabilir.Gebelere eritromisin verilebilir.

 

Genital klamidya infeksiyonları:


Bakteriyel  cinsel ilişkiyle  geçen hastalıklar  arasında  ilk  sırada  yer  alır.  Yenidoğanda ölüme yolaçan problemler  yaratabilir. Klamidyalar  zorunlu  hücre  içi  bakterilerdir.  İnfekte  ettikleri  hücrelerin  stoplazmasında  'inklüzyonlar'  yaparlar. Chlamydia trachomatis, chlamydia psittaci ve chlamydia pneumoniae en sık görülenleridir .  Dış membran proteinlerine

göre çeşitlere ayrılırlar.

E, F, D tipleri: ürogenital infeksiyonlar (%60-70).

L1, L2, L3 tipleri: lenfogranuloma venereum.  

A,  B,  Ba,  C  tipleri:  Trahom.  

B,  D,  E,  F,  H,  I,  J,  K  tipleri:  genital  infeksiyonlar  ve  yenidoğan pnömonisi

Lenfogranuloma  venerum  (LGV):  

L1,  L2  ve  L3  tipleri  sorumludur.  Kuluçka  dönemi  3-20  gündür.  Üç dönemi vardır;

1. Dönem: papül, vezikül ve şankır.

2. Dönem: lenfadenopati, ateş, bulantı, kusma, baş ağrısı, kas ağrıları, artrit, konjonktivit, perikardit ve meningoensefalit gibi sistemik bulgular.

3. Dönem: fibrozise bağlı anorektal ve genital sekeller.

Diğer genital klamidyal  infeksiyonlar:  

Genellikle  asemptomatik  veya  hafif  belirtilerle  seyreder. Mükopürülan  servisit  şeklinde  görülür  (%80)  ve  endometrit  eşlik  edebilir  (%40). İç genital organ enfeksiyonları tabloya eklenebilir. Klamidya enfeksiyonunda infertilite riski infeksiyonun geçirilme sayısı ile orantılıdır. Ayrıca peritonit denilen karın zarı iltihabı, perihepatit  (Fitz-Hugh-Curtis sendromu) ve perisplenit yapabilir.

Gebelikte düşük , erken doğum eylemi, ölü doğum, erken  amnion gelişi ,  bebek zarlarında enfeksiyon, doğum sonrası ateş, yenidoğanda  konjonktivit  ve  pnömoni  gelişebilir.

Klamidyada tanı :   

Alınan  örnek  Giemsa  ve  immünofloresan  yöntemi  ile  boyanır ve intrastoplazmik  inklüzyon  cisimcikleri  aranır.    Hücre  kültürü, antijen saptanmasına  yönelik  floresan  mikroskobi  (DİF),  enzim  immunoassay  (EIA),  PCR,  kompleman  birleşme testi kullanılabilir. Salgısal IgA'nın saptanması serum antikor tayininden daha duyarlıdır.

Tedavide  Tetrasiklin , Doksisiklin , Azitromisin kullanılır. Gebelerde ilk seçilecek antibiyotik eritromisindir.  Tetrasiklin,  eritromisin  ve  rifampisin  LGV‘un her döneminde etkilidir.

 

Sifiliz:


Treponema  pallidum denen bir ajan sayesinde olur.  Karanlık  alan  mikroskobunda  saptanır.  Giemsa   ve  gümüşleme  yöntemi  ile  soluk pembe renkte boyandığından -pallidum- adını almıştır. Bakteri vücut dışında oldukça dayanıksızdır, kuru  ortamda  ve  tuzlu  suda  çok  kısa  sürede  ölürler,  antiseptiklere  karşı  çok  duyarlıdırlar . Enfeksiyon ajanı  0-4°C'deki  kanda 1-3 gün yaşayabilir ve bu özelliği  kan transfüzyonları ile bulaşmada  önemlidir.

Sifilizin belirtileri :

Sifiliz  birçok  organı  tutabilir.Bu enfeksiyonlar  çok  değişik  klinik  tablolarla  ortaya  çıkar. Genital  ülserler  ile karekterize infeksiyöz cinsel yolla geçen  bir hastalıktır. Cinsel ilişki, direkt temas (birinci ve ikinci devir lezyonlarına), enfeksiyonlu  doğum kanalından , plasenta yoluyla  ve kan nakliyle bulaşabilir.

Sifiliz  evreleri:

-   1 .  Dönem sifiliz  (şankır  veya  yara  dönemi):  

Temastan  yaklaşık 3  hafta  sonra  (10-90  gün)  enfeksiyon ajanının giriş yerinde gelişen ülserle karakterizedir. Papül  denilen şekilde  başlar ve kısa sürede ülserleşir.  Şankr  tabanı  sert,  etrafı  şarap  kırmızısı  renginde,  ağrısız,  yuvarlak  veya  oval,  seröz  sızıntılı  bir ülserdir. % 95 genital bölgede , %5 ekstragenital  bölgede yerleşir. Şankırı  takiben 1 hafta sonra  bölgesel lenfadenopati (LAP) gelişir.  Tedavi  edilmeyen  şankır,  6-8  hafta  içinde  kendiliğinden  iyileşir,  bazen  fark  edilemeyecek  kadar  küçüktür ve gözden kaçabilir. Şankr döneminde karanlık alan mikroskobunda bol T.pallidum saptanabilir.

-   2 .  Dönem sifiliz  (roseol  dönemi):

Şankr‘dan  2-10  hafta  sonra  T.pallidum  tüm  organlara   yayılır ve 2. dönem başlar. 1.dönemdeki hastaların %75'i iyileşir. Geriye kalan %25 hasta 2.dönem sifilize  geçer.  2.  dönem sifiliz  yaygın  LAP,  grip  benzeri  tablo  ve  mukokutanöz  lezyonlarla  karakterizedir.  Deride makülo-papüller (roseol) lezyonlar , oral mukozada müköz plaklar,  anogenital bölgede  kondiloma lata gelişir. Sifiliz menenjiti , gözde koriyoretinit ve kemiklerde periostitler de görülebilir. İkinci devir sifiliz tüm organlarda  spiroketlerin en çok bulunduğu ve hastalığın en bulaşıcı olduğu dönemdir. Hastalığın bu ilk iki dönemini  geçiren  kimselerin  ortalama  %25'inde  belirtiler  tedavisiz  kaybolabilir  ve  spontan  iyileşme  görülebilir.  %25'lik  bir  kısımda  ise  latent  sifiliz  gelişir.   Latent  sifiliz  , klinik  belirtilerin olmadığı  fakat  serolojik  testlerin pozitif  olduğu  tablodur.  Erken  latent  evre  (ilk  1  yıl)  bulaşıcıdır  fakat  geç  latent  evre  bulaşıcı  değildir.

Vakaların geri kalan %50‘sinde ise üçüncü dönem sifilize geçiş görülür.

-    3 . Dönem  sifiliz (gom dönemi):

Başlangıç  infeksiyondan 3-5 yıl sonra ortaya çıkar. Hiç tedavi almamış veya yetersiz tedavi edilmiş hastaların küçük  bir  kısmında  gelişir. Sifiliz granulomları ile  karakterize  sistemik  bir  hastalık  gelişir  ve  bu  dönemin  esas  lezyonu  gom'dur.  Gom  deride  en  çok  alt  ekstremitelerde  lokalize  olur.  Ayrıca  karaciğer,  kemik, kardiyovasküler sistem, merkezi sinir sistemine, mideye,  göze yerleşir ve yerleştiği organa göre bulgu verir.

Konjenital  sifiliz:  

T.pallidium  plasenta  yoluyla  fetüse  geçebilir.  Gebeliğin  ilk  4  ayında  sifilize  bağlı intrauterin  enfeksiyon  çok  nadirdir.  Dördüncü  aydan  sonra  infekte  olan  fetüslerde,  infeksiyonun  şiddetine göre  ölü  doğum , neonatal  hastalık,  latent  enfeksiyon  ve  düşük  gelişebilir.  İnfekte  fetüs  zamanında  canlı olarak doğabilir ve zamanla konjenital sifiliz belirtileri gösterebilir. Konjenital sifilizin en erken belirtileri  rinit  ve  hemen  arkasından  avuç  içi,  ayak  tabanı,  ağız  ve  anüste  yoğunlaşan  diffüz  makülopapüller  lezyonlardır.Bu lezyonlarda bol spiroket bulunur.

Konjenital sifiliz bulguları :

İntertisyel  keratit,  hutchinson  dişleri,  semer  veya  sokrat  burnu  denilen  çökük  burun,  kılıç kını  tibia, zeka ve gelişme geriliği, santral sinir sistemi bozuklukları, splenomegali, anemi, trombositopeni, sarılık,  infekte  karaciğer  ve  immün-kompleks  glomerulonefriti  olabilir.

Tedavi  edilmeyen  çocuklar  6-12  ay yaşarlarsa latent döneme girerler.

Laboratuvar  tanıda histopatolojik  inceleme ,  karanlık  saha  mikroskopisi, direkt  fluoresan  antikor  testi kullanılır.

Serolojide  tarama ve tedavi  takipde  nontreponemal  test  (reaginic  testler) kullanılır.  RPR,  VDRL.  Doğrulama testi olarak  Treponemal  testler kullanılır. MHA-TP (microhemagglutination assay with t. pallidum), FTA-ABS (fluorescent treponemal  antibody-absorbtion test), EIA (treponemal-based enzyme immunoassay).  

VDRL ve RPR :

Bu testler  infeksiyondan 4-5  hafta  sonra  pozitifleşir.  Hastaların  %25-30'da  geç  latent  evrede  negatifleşir.  Tedavi  edilmiş  1.  dönem  sifilizli  olguların  %60‘ında  4-12  ay  içinde  negatifleşir.  

Yalancı  negatiflik  çok  erken  enfeksiyonda,  latent dönemde,  3.  dönemde  ve  2.  dönemde  de  prozon  fenomenine  bağlı  olarak  görülebilir.

Yalancı pozitiflik gebelik dâhil bir çok durumda görülebilir.

FTA-ABS, MHA-TP ve EIA:

Sensitivite ve spesifiteleri  oldukça  yüksektir.  Enfeksiyonun  3.  haftası  içinde  pozitifleşirler.  MHA-TP  daha  popülerdir.  Geçirilmiş  hastalıkta  EIA,  FTA-ABS‘den  daha  sensitiftir.  

Döneme  göre  sensitivite/spesifite  en  yüksek  olanlar:

1.dönem: FTA-ABS / EIA.

2. dönem: RPR, VDRL, FTA-ABS, MHA-TP / EIA.

Latent: MHA-TP / EIA.

3.dönem: FTA-ABS / EIA.

Sifiliz tedavisi :

Tedavide  Prokain  penisilin  veya  benzathine  penisilin  kullanılır.  

Erken  sifilizde,  ilk  2.400.000  ünitelik  bir enjeksiyondan sonra üçer gün ara ile 1.200.000 IÜ prokainli penisilin 14‘ncü güne kadar devam edilir.

Geç sifilizde bu tedavi 21 gün sürer.

Penisilin allerjisi varsa, gebe olmayan hastalarda doksisiklin  2×100 mg/gün, 2 hafta,

tetrasiklin 4×500 mg/gün, 2 hafta,

eritromisin 4×500 mg/gün, 2 hafta süre.

Geç sifilizde bu süreler 4 haftaya uzatılır.

Nörosfilizde daha yüksek dozlar gerektiğinden iyi BOS düzeyi sağlayan penisilin G‘yi 24  milyon IU/gün hesabı ve infüzyon yöntemiyle 3 hafta süre ile vermek gerekir. Tedaviyi takiben 3,6 ve 12. aylarda  nontreponemal  (VDRL)  testler  tekrarlanır.  

Herhangi  bir evrede  4  katlık  bir  titre  artışında  tedavi tekrarlanır.  

Erken  gebelik  döneminde  sifiliz  tanısı  alan  bir  hastaya  5.  Gebelik  ayında  bir  kür  daha  erken  sifiliz tedavisi uygulanır. Penisilin allerjisi olan gebeler e eritromisin önerilir. Eritromisin anneyi tedavi eder, ancak plasentayı geçişi fetüsü tedavi edecek konsantrasyonda olmadığından, doğumdan sonra bebeğe bir kür penisilin tedavisi önerilir.

 

Şankroid:

 

Cinsel ilişki yoluyla bulaşan hastalıklardandır. Etken Gram (-) haemophilus ducreyi dir. Bu ajan fiziksel ve kimyasal maddelere karşı çok dayanıksızdırlar. Kuru  ortamda  çabuk  ölürler.   Deri  veya  mukozalarda  çatlak  ve  sıyrık  gibi  zarar  görmüş  alanlardan vücuda girer. Kuluçka dönemi 2-7 gün arasında değişir.

Şankroid belirtisi :

Başlangıç lezyonu papüldür. Papül 24-48  saat içinde püstüle döner ve daha sonra hızla yumuşak ülser gelişir. Kendi kendine bulaştırma nedeni ile çok sayıda ülser  görülebilir.  Ülserle  birlikte  %50  vakada  tek  veya  çift  taraflı  ağrılı  inguinal  LAP  gelişir.  Tedavi  edilmezse  iltihaplanma  ilerler (%50-60) ve periadenitle karakterli  bubo formasyonu  gelişir.

Mikroskopik inceleme için örnekler yara tabanından veya lenf bezlerinden alınır.Tanıda en önemli yöntem kültürdür.  Gram  boyamada  bipolar  boyanmış,  zincir  oluşturan  ve gram  negatif  koko  basil  şeklinde  bakterilerin  görülmesi  tanıyı  güçlendirir.  Giemsa  ile  hazırlanmış  yaymada tek  tek  veya  yığınlar  halinde , birbirine bağlanmış , balık sürüleri  halinde görülürler.

Şankroid tedavisi :

Eritromisin , azitromisin, seftriakson tedavi sağlar.

 

Granuloma inguinale (donovanoz):

 

Genital granülomatöz doku oluşturması ile yavaş seyir gösteren ve genellikle genital  ülserasyon  şeklinde  meydana  gelen  bir  hastalıktır. Ajan  kapsüllü  ve  gram  negatif  calymmatobacterium  granulomatis tir. Bakteri hücre stoplazmalarında sayısız kapsüllü bakteri içeren, Donovan cisimcikleri meydana getirirler. Kuluçka süresi 8-80 gündür.

Granuloma inguinale belirtisi :

Küçük, ağrısız bir papül veya sert bir nodül halinde başlar. Kısa sürede  ülserleşerek  kahverengi,  kırmızı  yuvarlak  kenarlı,  tabanı  kirli  kırmızı  renkte  kaldırım  taşı  görünümünde granülomatöz  bir  şekil  alır. Üzerinde enfeksiyon oluşmadıkça  ülser  ağrısızdır.  Lezyonlar  genellikle  kendiliğinden  iyileşir  ve  skar  dokusu  bırakır.  Çok  ağır  vakalarda  fibröz  oluşumlar  lenf  yolunu  tıkar  ve  sonuçta lenf ödem meydana gelir. Tanı  klinik belirtilerle birlikte giemsa, leishman veya wright boyaları ile  ve  gümüşleme  tekniği  ile  boyanarak  hücre  içi  Donovan  cisimleri  aranır.  Kültürü  zor  olmakla  birlikte denenebilir.  İmmünofloresan  test,  özgül  ve  duyarlı  bir  yöntem  olarak  önerilmektedir.

Granuloma inguinale tedavisi :

Tedavide  Tetrasiklin , doksosiklin ve trimetoprim sulfametaksazol kullanılır. Dirençli vakalarda kinolon  grubu  veya  aminoglikozid  grubu  antibiyotikler  eklenebilir.  Gebelerde  ise  eritromisin  önerilmektedir.

 

Genital mikoplazma infeksiyonları:

 

En  sık  Mycoplasma  hominis  ve  Ureoplasma  urealyticum  sorumludur  ve  genital  bölgede  normal  florada bulunurlar.  Bakterilere  benzer  fakat  hücre  duvarları  yoktur.  Gram  (-)  tirler  ve pleomorfizm  gösterirler. Mikroorganizmaların  en  küçükleridir.  Mikoplazmalar  ozmotik  ortam  değişikliklerine,  nemli  ısıya  ve  dezenfektanlara duyarlıdır. U.urealyticum'un patojen suşları konak direncinin düşmesine bağlı olarak nongonokoksik  üretrit  etkeni  olabileceği  bildirilmiştir.  M.hominis  salpenjit,  pelvis  abselerine  ve  doğum sonrası ateş, ergenlik döneminde   vajinit  yapabilir.  U.urealyticum bebek zarlarında enfeksiyona  bağlı  düşük,  erken  doğum,  düşük  doğum ağırlıklı bebeklere ve gelişme geriliğine neden olabilir.  Tanıda  ELISA, PCR, kompleman  birleşme  testi, hemaglütinaston  inhibisyon  testi,  indirek  immunofloresan testi kullanılır.  Tedavi:  Tetrasikline  yanıt vermeyen  üreoplazma  infeksiyonlarında  6  hafta  süreyle  eritromisin  tedavisi  uygulanmalıdır.  Tetrasikline  dirençli M.hominis infeksiyonlarında ise linkomisin veya klindamisin gibi diğer antibiyotiklerin eklenmesi  gerekebilir.

 

Gardnerella vaginalis:

 

Gardneralla  vaginalis  kadınların  %55‘nin  normal  florasında  bulunur.  Üretrit  ve  nonspesifik  vaginitlerden  sorumludur. Vaginitli hastalarda sulandırılmış süt görünümünde ve ölmüş balık kokusunda vaginal akıntı gelişir. Akıntıda  lökositler  ve  G.vaginalis' lerin  kümeler  şeklinde  yapıştıkları  epitel  hücreleri  (Clue  cells=yumak hücreleri) görülür. Gebelikte erken membran rüptürü, preterm doğum ve koriyoamnionite neden olabilir. Ayrıca  doğum  ve  düşük  sonrası  endometritlere  neden  olabilir.  Düşük  sonrası  pelvik inflamatuar hastalık riskini  arttırır. Yenidoğanda G.vaginalis sepsisi görülebilir. Tanıda akıntı  sürüntüsünden  Gram  boyaması  ve  kültür  yapılır.  Akıntıya  %10  KOH  damlatıldığında  balık  kokusunun duyulması (Whiff testi) tanıda önem taşır. Tedavide  laktobasilleri  etkilemeden  anaeropların  üremelerini  engellemek  önemlidir.  

Nitromidazol türevleri  (ornidazol, metranidazol).

 

B grubu streptekoklar (BGS):

 

Gram pozitif ve beta hemolitiktir. BGS 'lar ölü doğuma, abortusa , neonatal sepsis ve menenjite, doğum sonrası annelerde  ve  vücut  direnci  baskılanmış  hastalarda  ciddi  infeksiyonlara  neden  olurlar.  Tedavide  ilk  tercih  penisilin G‘dir. Ayrıca eritromisin, kloramfenikol, sefalosporin, vankomisin, imipenem, aminoglikozitler ve  klindamisin de etkilidir.

 

Genital Uçuklar


Genital bölgenin viral hastalıklarından biridir.

HSV-II  genital  mukozada  HSV-I' den  daha  yüksek  düzeylerde  ürer. HSV-II ile oluşan genital infeksiyonun tekrarlaması , HSV-I ile oluşan genital infeksiyondan daha yüksektir.Primer  genital  herpes 'in  yaklaşık  %80 'i  HSV-II  tarafından  oluşturulmaktadır.  

Genital uçuk belirtileri nelerdir?

Belirtisiz  infeksiyon  oranı  yaklaşık  %50'dir.Cinsel bölgede yan yana içi su dolu küçük kabarcıklar olur.Bu kabarcıklar patlar ve zamanla kabuklu yaralara döner.Genital uçuk enfeksiyonu nda ilk enfeksiyon genelde  ağrılı ve ateşlidir.Tekrarlayan  ataklar ilk hastalıkdan daha hafif seyreder ve zamanla şiddeti ve sıklığı azalır.  Aktif lezyon bulaşmayı artırır.

Vulva, vajina, serviks, üretra ve/veya dış genitallerde ülserleşen veziküler  lezyonlar  gelişebilir.  Ağrı,  kaşıntı,  kızarıklık,  şişlik,  akıntı,  idrarda yanma  ve  inguinal  LAP  yapabilir. İlk  ve  tekrarlayan  genital  HSV-I  ve  II  infeksiyonuna  servisit eşlik edebilir.

İlk herpes infeksiyonu nda,  lezyonların  ortalama  süresi  erkeklerde  11  gün  ve  kadınlarda  12 gündür.  Yakınmalar  hastalığın  8-10.  günlerinde  en  fazladır.   Merkezi sinir sistemine yayılım sonucu %10 oranında hafif menenjite neden olabilir.

Hangi durumlar genital uçuğu arttırır?

Genital uçuğun artmasının nedeni cinsel eş sayısının artması,  güvenli seks yapılmaması, şüpheli cinsel ilişki, az belirti veren enfeksiyonların yaygınlaşması, korunmasız cinsel ilişki ,  gençlerde dudak uçuğu riskinin azalması ve bu yüzden genital uçuklara karşı savunmanın azalması sayılabilir.

Genital uçukta bulaşma nasıl olur?

Bulaşma enfeksiyonlu deri  veya mukozaya direkt temas ile olur.Aktif enfeksiyonun olmadığı dönemlerde de bulaşma olabilir.Dolayısıyla bu dönemlerde de prezervatif kullanımı özendirilmelidir.

Enfekte  bir  erkekle  ilişkide bulunan  bir  kadında  genital  herpes  bulaşma  riski  %80-90'dır.

Genital herpes tanısı :

HSV' nin saptanması için kesin yöntem virus kültürüdür. En yüksek virus düzeyi  veziküler lezyonlardan  elde edilir. Hücre kültürlerinin immünofloresan boyamasıyla tanı doğrulanabilir. En hızlı tanı yöntemi viral proteinlerin  direk  aranmasıdır;  ELISA,  lateks  agglutinasyon,  lezyon  ve  doku  biyopsilerinin  immunohistokimyasal  boyanması ,  HSV  antijen  spesifik  monoklonal  antikorların  kullanıldığı  direkt  veya indirekt immunofloresan yöntemleri, PCR tanıda en duyarlı yöntemdir. IgM antikorlarının varlığı primer ve rekurren infeksiyonlar için ayırt edici değildir.

Genital uçuk tedavisi

Genital herpes tedavisi nde ilk genital uçuk tanısı alan hastalarda muhakkak ciddi bir tedavi verilmelidir.Tekrarlayan enfeksiyonlarda da tedavi verilir .

İlk enfeksiyonu uzun süren kişilerde tekrarlama riski de çok olmaktadır. Dudak uçuğunun olması genital uçuğa karşı direnci arttırabilir.

Genital uçukta kullanılan ilaçlar sistemik ve yüzeysel kullanılan antiviral ilaçlardır.Tedavide  Asiklovire, valasiklovir, famcyclovir, vidarabin (adenin arabinoz) kullanılır.Genital uçuktan kurtulma pek mümkün değildir.Hızlı ürer ve duyu sinirleri ganglionunda latent infeksiyon oluştururlar. Virüs sinir hücrelerine yerleşir ve vücudun savunma sisteminin bozulduğu anlarda açığa çıkar.

Genital uçuk kanser yapar mı?

Genital kanserli hastalarda az da olsa antijenlerine rastlanmaktadır.Fakat HPV virusüyle birlikteliği de çok olduğu için kanser yapıcı etkinin daha çok HPV virusu olduğu düşünülebilir.

Genital uçukta doğum

Yenidoğan  herpes enfeksiyonu nu doğum  sırasında  edinir.  Yeni  doğanlarda  herpes ensefalit  ve  şiddetli  mental bozukluk yapma eğilimindedirler.  Primer  HSV  infeksiyonunda  vaginal  yolla  doğan bebeklerde  infeksiyon  riski  %40'dan  fazlayken , tekrarlayan  HSV  infeksiyonunda  bu  oran  %5' dir.  Ancak  neonatal herpesli bebekler in %70'inden fazlası belirti vermeyen annelerden doğar.

 

Sitomegalovirus (CMV):

 

Görülme sıklığı toplumlarda  %30-100  arasındadır.  Sosyoekonomik  düzeyi  düşük  toplumlarda  daha  sıktır. 

Genellikle belirtisiz infeksiyon  şeklinde  görülür.  Hastalık  kısa  sürede  kendiliğinden iyileşir, ama virus salgılanması uzun süre devam eder.

CMV nasıl bulaşır ?

CMV yakın insan teması ile bulaşır. Virus  ağız, vajina veya servikal salgılarda , idrar, süt, meni ve kanla bulaşabilmektedir.

CMV ile bir kez infekte olan birey virusu hayat boyu taşır. Çocuklar başta olmak üzere,  enfekte  bireylerin  %10'u  virusu  hemen  her  zaman  çevre  ortamına saçarlar.  Erişkinlerde cinsel  yolla  bulaşma  olabilir.  

Gebelikte CMV enfeksiyonu geçirilirse ne olur ?

CMV  en  sık  görülen anne karnında geçirilen enfeksiyon  nedenidir.  Gebelik  sırasında  geçirilen  primer  CMV  infeksiyonunun fetus infeksiyonu ile sonuçlanma oranı %35-50, tekrarlayan infeksiyonlarda %0.2-2 dir. Gebeliğin  erken dönemindeki infeksiyon fetüsü daha yüksek oranda etkilemesine karşılık gebeliğin son trimesterdeki  infeksiyon  bebekte  daha  fazla  harabiyet  oluşturmaktadır.

Doğum sonrası ve doğarken geçirilen enfeksiyon,  anne karnındaki infeksiyondan  daha yaygındır. Doğum sırasında rahim ağzından CMV saçılımı %10 olguda olur.

CMV Sitomegalovirüs süte geçer mi?

Süt veren annelerin  %10-20‘si sütle CMV saçar ve bu annelerin bebekleri %50 oranında sütle infekte olma riski taşırlar.

CMV  Sitomegalovirüs  tanısı :

Tanıda birçok  yöntemle  IgM  ve  IgG  türü  özgül  antikorlar  saptanabilir.  Hibridizasyon  ve  PCR  yöntemi  ile CMV DNA saptanması mümkündür. Ayrıca viral proteinlerin saptanmasına yönelik testler de kullanılabilir.

CMV  tedavisi :

Sitomegalovirüs tedavisi nde   Gansiklovir  ve  foskarnet  (fosfonoformik  asit) kullanılır.  Sağlıklı  kişilerdeki  primer  CMV  infeksiyonunda antiviral tedavi önerilmemektedir. Konjenital infeksiyonlarda ise antiviral tedavi klinik olarak etkisiz olsada virus salgılanmasını azaltması açısından yararlı olabilir.


Molluskum kontagiosum:

 

Etken  bir  pox  virüs  olan  molloskum  kontagiosum'dur.  Genellikle  çocukların  ve  genç  erişkinlerin hastalığıdır.

Molluskum nasıl bulaşır :

Çocuklarda molluskum virusu genellikle cinsel yol dışında deriyle direkt temas sonrası bulaşır. Erişkinlerde ise  hem  cinsel  yolla  hem  de  direkt  temas  ve kişinin kendi kendine bulaştırması  ile bulaşır.  Primer  lezyon  2-5  mm çapında göbekli  papüllerdir.  Ayak  tabanı  ve  avuçlar  hariç vücudun  her  yerinde  bulunabilir. Lezyonlar  genellikle  kendi kendilerini sınırlar fakat yıllarca kalabilirler de. Tanıda  klinik  görünüm  genellikle  yeterlidir.  Biyopsi  ile  molluskum  cisimcikleri ( molluskum incisi )  gösterilebilir.  Serum antikorlarının ölçülmesine yönelik  kompleman fiksasyon, nötralizasyon, immünofloresan ve jel difüzyonu  kullanılabilir.

Molluskum tedavisi :

Tedavide keskin bir küret ile kürete etmek genelde yeterlidir. Kriyoterapi, elektrokoterizasyon da yapılabilir.

 

Hepatit virusleri: hepatit A, hepatit B ve hepatit C

 

B hepatit cinsel ilişki ile geçer ve kan  yolu ile bulaşır.  C Hepatitin  başlıca bulaşma  yolu kan yoludur fakat tükrük, idrar ve  meni  gibi  vücut  salgılarında  virusun  bulunması,  yakın  temas  ve  cinsel  yollarla  da  bulaşmanın  olabileceğini  düşündürmektedir. HCV'nin cinsel yolla bulaştığını destekleyen çalışmaların yanı sıra, cinsel yolla bulaşma riskinin yok denecek kadar az olduğunu savunan araştırmalarda vardır.

 

Human immunodeciency virus (HIV)  AIDS :

 

HIV  edinsel  immun  yetmezlik  sendromu  (AIDS)  etkenidir.  HIV  II,  HIV  I‘e  göre  seksüel  yolla  üç  defa, vertikal  yolla  10  defa  daha  az  bulaşma  riskine  sahiptir.  HIV 'in  başlıca  bulaşma  yolları  cinsel  temas,  kan  ve  kan  ürünlerine   temas  ve  gebelik döneminde  enfekte  olmuş  anneden  bebeğe bulaşmadır.

Cinsel ilişkide AIDS bulaşma riski 

Kadınlara cinsel ilişkide HIV bulaşma olasılığı daha yüksektir.Tekrarlayan ve travmatize eden ilişkiyle bulaşma olasılığı daha da artar.

AIDS tanısı :

Tanıda  HIV'e  karşı  oluşmuş  antikorların  tespitinde;  ELISA,  Western  Blot, Radioimmünopresipitasyon  ve immünfloresan  yöntemleri kullanılmaktadır. ELISA yönteminin spesifitesi %98.6 ve sensitivitesi %97.3‘dür. HIV hastalarının tarama  ve tespitinde yüksek duyarlılığa sahiptir. Western blot  testi pozitif ELISA testini doğrulamak ve antijenlerin hangi viral antijenlere karşı yapıldığını göstermek amacıyla uygulanır.

 

Trikomoniyazis :


Etken  Trichomonas  vaginalis 'dir.  Trofozoit  formu  ile  bulaşır.  

Trikomonas nasıl bulaşır ?

Bulaşma  cinsel  ilişki,  indirekt  yollarla (alafranga  tuvalet, havuz ...)  ve  doğum  sırasında  anneden  bebeğe  geçişle  olabilir.  İnfekte kadınların eşlerinin   yaklaşık  %14-60‘ında  Trichomonas saptanabilmektedir. Buna  karşın  infekte  erkeklerin  partnerlerinde ise %67-100‘ünde organizma tespit edilir.Kuluçka  dönemi  4-28  gündür

Trikomonas belirtisi :

Trikomonas enfeksiyonu kadınlarda  en  sık  şikâyet  vajinal  akıntı  ve  vulvovajinal  irritasyona  ait  şikayetlerdir.  İnfekte  kadınların  %50-75‘i  vajinal  akıntıdan  şikâyet  etmekte  ve  %10‘u  akıntıyı  kötü  kokulu  olarak  nitelendirmektedir.  Olguların  %25-80  arasında  değişen  oranda  kaşıntı  ve  %20' sinde dizüri şikâyeti vardır. Hastaların yaklaşık %50'sinde köpüklü vajinal akıntı ve sarı-yeşil renkli akıntı bulunur. Hastaların %75' inde vajinada kızarıklık eritem görülür. Serviks ve vajina, kapiller dilatasyon ve punktuasyon kanamaları  nedeni ile klasik  çilek görünümü ndedir. Olguların %2'sinde çıplak gözle görülürken, kolposkopla %90‘ında  tespit  edilebilir.  Olguların  %90 'ında  servikal erezyon  gelişir . Her  iki  cinsde  de  görülür  fakat  erkeklerde beliritisiz  olduğundan kadınlarda klinik enfeksiyon daha sık ortaya çıkar

DOKTORUNUZA SORUN

"Doktorunuza Sorun" formumuz yardımıyla Op. Dr. Güray Ünlü'ye rahatlıkla ulaştırabilirsiniz.